Een telefoon die geen updates meer krijgt, geeft geen waarschuwing. Hij gaat niet stuk, hij wordt niet langzamer, er verschijnt geen melding dat het voorbij is. Hij doet gewoon wat hij altijd deed. Dat is precies waarom zoveel mensen jarenlang doorlopen met een toestel dat al lang niet meer wordt bijgewerkt.
Twee soorten updates
Het helpt om onderscheid te maken tussen twee dingen die allebei update heten. De eerste is de versie-update van het besturingssysteem, waarmee je nieuwe functies en een ander uiterlijk krijgt. Die missen is vervelend maar niet gevaarlijk.
De tweede is de beveiligingsupdate. Daarin worden lekken gedicht die inmiddels bekend zijn. En daar zit de kern van het probleem: zodra een lek gedicht wordt in de nieuwe versie, is publiek bekend dat het lek bestaat en waar het zit. Toestellen die de reparatie niet krijgen, worden op dat moment niet even kwetsbaar als daarvoor, ze worden kwetsbaarder. De informatie die nodig is om het lek te misbruiken is er dan namelijk wel, en de reparatie niet.
Dat is het tegenintuïtieve deel. Een telefoon zonder updates wordt niet geleidelijk minder veilig, hij wordt sprongsgewijs minder veilig, elke keer als er ergens een lek wordt gepubliceerd.
Wat er in de praktijk misgaat
Het risico zit zelden in een spectaculaire inbraak. Het zit in de dingen die op je telefoon staan omdat het handig is: je mail, waarmee je van elke andere dienst het wachtwoord kunt resetten. Je bankapp. De app van je zorgverzekeraar. Je foto’s. Je twee-factor-codes, als je die op hetzelfde toestel hebt staan als de dienst die je ermee beveiligt. Dat laatste is trouwens een van de zwakste plekken in de manier waarop de meeste mensen tweestapsverificatie hebben ingericht.
Daarnaast lopen apps vast op oude besturingssystemen. Banken stoppen op zeker moment met ondersteuning van oude versies, en dan werkt je bankapp niet meer, of erger, hij werkt nog wel maar wordt niet meer bijgewerkt. Browsers krijgen geen nieuwe certificaten meer en dan lukt het inloggen op steeds meer websites niet.
De EU heeft er een termijn aan gehangen
Sinds juni 2025 gelden er Europese ecodesign-regels voor smartphones en tablets die op de Europese markt komen. De bedoeling ervan is de gemiddelde levensduur van een toestel te verlengen, en er zijn een paar concrete eisen aan opgehangen:
- Fabrikanten moeten minstens vijf jaar lang zowel besturingssysteem- als beveiligingsupdates blijven aanbieden. Toestellen die daar niet aan voldoen mogen niet meer verkocht worden.
- Kritieke onderdelen zoals batterijen, schermen en camera’s moeten tot zeven jaar na verkoop leverbaar blijven, en binnen tien werkdagen geleverd worden.
- Reparateurs moeten toegang krijgen tot de software en firmware die ze nodig hebben om een toestel te herstellen.
- Batterijen moeten minstens 800 laadcycli doorstaan zonder onder tachtig procent van hun capaciteit te zakken.
- Toestellen moeten val-, kras-, stof- en waterbestendig zijn.
Daarnaast is er sinds diezelfde datum een energielabel verplicht voor smartphones met een scherm van vier tot zeven inch en voor tablets van zeven tot 17,4 inch. Op dat label staat niet alleen energiegebruik maar ook informatie over batterijduur en robuustheid, zodat je toestellen daarop kunt vergelijken zonder de specificaties uit te pluizen.
Wat deze regels niet doen, is iets veranderen aan de telefoon die al in je zak zit. Ze gelden voor toestellen die vanaf die datum op de markt komen. Een toestel uit 2021 valt er dus buiten, en dat is precies de groep waar het probleem nu zit.
Zo controleer je waar je toestel staat
- Kijk in de instellingen bij het onderdeel over software of systeemupdates naar de datum van de laatste beveiligingsupdate. Niet de versie van het besturingssysteem, maar de datum. Staat daar iets van meer dan een jaar geleden, dan is dat je antwoord.
- Zoek op de website van de fabrikant naar de ondersteuningstermijn van jouw specifieke model. Fabrikanten publiceren tegenwoordig lijsten met einddata, en dat is betrouwbaarder dan een forum.
- Let op dat de termijn meestal loopt vanaf het moment dat het model op de markt kwam, niet vanaf de dag dat jij het kocht. Koop je een toestel dat al twee jaar in de winkel ligt, dan koop je twee jaar minder ondersteuning.
- Controleer of je bankapp en je mailprogramma nog updates krijgen in de appwinkel. Apps die maandenlang niet zijn bijgewerkt terwijl ze op andere toestellen wel nieuwe versies krijgen, zijn een signaal dat jouw versie is afgeschreven.
Als vervangen niet aan de orde is
Niet iedereen kan of wil meteen een nieuwe telefoon kopen, en de eerlijke boodschap is dat een oud toestel niet van het ene op het andere moment onbruikbaar is. Wat de schade beperkt:
Haal de apps eraf die je niet gebruikt, want elke app is een ingang. Zet gevoelige zaken zoals bankieren en je hoofdmail op een ander apparaat als dat kan. Gebruik geen openbare wifi zonder na te denken. En bewaar je herstelcodes voor belangrijke accounts ergens buiten die telefoon, zodat je niet alles kwijt bent als het toestel wel misgaat.
De vraag die uiteindelijk telt is niet of je telefoon nog werkt, maar wat er op staat. Voor een toestel dat alleen wordt gebruikt om te bellen en te appen is een verlopen ondersteuningstermijn een ander verhaal dan voor een toestel waar je hele digitale leven doorheen loopt. Dat is een afweging die iedereen zelf moet maken, maar dan wel met de datum van die laatste beveiligingsupdate erbij.
