Wie is opgelicht, wil vooral twee dingen. Het geld terug, en dat iemand er iets mee doet. De Fraudehelpdesk is voor veel mensen de eerste plek waar ze aankloppen, zeker nu de maanden voor de feestdagen eraan komen en nepwebwinkels, valse pakketberichten en telefoontjes van zogenaamde bankmedewerkers weer toenemen. Maar wat gebeurt er eigenlijk met je melding als je daar belt of een formulier invult? Het korte antwoord is dat de Fraudehelpdesk je helpt en waarschuwt, maar niet voor je gaat zoeken naar de dader. Daarvoor heb je de politie nodig, en voor je geld vooral je bank.
Wat de Fraudehelpdesk wel en niet doet
De Fraudehelpdesk noemt zichzelf het eerste loket bij oplichting. Het is geen overheidsdienst, maar een onderdeel van de stichting SafeCin, en het wordt wel door de overheid betaald. De helpdesk begon in 2011 als proef in opdracht van het ministerie van Justitie en heeft sindsdien een vaste plek gekregen.
Als je een melding doet, krijg je advies over wat je nu moet doen en naar welke organisatie je verder moet. Je melding komt in hun systeem terecht. Daardoor ziet de helpdesk snel wanneer een nieuwe truc opduikt, en daar waarschuwt hij dan voor op de eigen website en op sociale media. De lijst met actuele waarschuwingen bovenaan hun site is precies dat, een optelsom van meldingen van mensen zoals jij. De helpdesk rapporteert ook aan het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Wat de Fraudehelpdesk niet doet, en volgens de wet ook niet mag, is criminelen opsporen. Er gaat dus niemand achter de oplichter aan omdat jij daar hebt gebeld. Dat is geen verwijt aan de helpdesk, maar het is wel iets om te weten voordat je denkt dat je zaak daarmee geregeld is. Ik zie het zelf als de huisarts van de oplichting. Je krijgt een goede diagnose en een verwijzing, de behandeling gebeurt ergens anders.
Bellen kan via 088 786 73 72, op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag in de ochtend en vroege middag, op woensdag alleen ’s middags. Een webformulier invullen kan op elk moment van de dag.
Drie loketten naast elkaar
De verwarring zit meestal in het verschil tussen melden, aangifte doen en je bank inschakelen. Het zijn drie verschillende dingen, en bij echte schade heb je ze vaak alle drie nodig.
| Fraudehelpdesk | Politie | Je bank | |
|---|---|---|---|
| Waarvoor | Advies, doorverwijzing en waarschuwen van anderen | Aangifte van een strafbaar feit | Je rekening beschermen en proberen geld terug te halen |
| Zoekt naar de dader | Nee | Ja, als er genoeg aanknopingspunten zijn | Nee, maar werkt wel samen met politie en andere banken |
| Wanneer | Bij twijfel, na een poging of na schade | Als je echt schade hebt of je gegevens zijn misbruikt | Meteen zodra je geld kwijt bent of iemand toegang heeft gehad |
| Hoe | Telefoon of webformulier | Online voor een deel van de internetoplichting, anders op afspraak | Via het fraudenummer op de achterkant van je pas of in de app |
In welke volgorde je het doet
Ben je daadwerkelijk geld kwijt, dan is de volgorde belangrijker dan je denkt. Elke minuut telt bij een overboeking, want oplichters sluizen geld vaak binnen korte tijd door naar andere rekeningen.
- Bel eerst je bank. Laat je pas of rekening blokkeren als iemand toegang heeft gehad, en vraag of de bank de betaling nog kan tegenhouden of terughalen.
- Verzamel bewijs. Maak schermafbeeldingen van berichten, advertenties, websites en betaalbevestigingen, en noteer telefoonnummers en tijdstippen.
- Doe aangifte bij de politie. Zonder aangifte kan de politie niets, en je bank of verzekeraar vraagt er vaak naar.
- Meld het bij de Fraudehelpdesk. Dan krijg je advies over de vervolgstappen en worden anderen gewaarschuwd.
Gaat het alleen om een poging, zoals een valse mail of een verdacht telefoontje waar je niet in bent getrapt, dan is een melding bij de Fraudehelpdesk genoeg. Aangifte heeft dan meestal weinig zin, want er is geen schade. Werd je gebeld door een nummer dat op dat van je bank leek, lees dan ook hoe spoofing werkt en wat je ertegen doet.
Krijg je je geld terug?
Eerlijk is eerlijk, dat valt vaak tegen. Een automatische incasso kun je in de regel binnen acht weken laten terugboeken, maar een overboeking die je zelf hebt gedaan ligt anders. Banken bekijken per geval of ze iets vergoeden, en dat hangt onder meer af van hoe de oplichting in zijn werk ging en hoe snel je aan de bel trok. Ben je het niet eens met de beslissing van je bank, dan kun je na de interne klachtenprocedure terecht bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid).
Bij een nepwebwinkel waar je met een creditcard hebt betaald, kun je bij de creditcardmaatschappij vragen om een terugboeking. Ook dan helpt het als je een aangifte kunt laten zien.
Waarom melden toch zin heeft
Veel mensen melden niets, uit schaamte of omdat ze denken dat het toch niets oplevert. Dat is zonde. Een losse melding lijkt klein, maar de waarschuwingen die de Fraudehelpdesk uitstuurt ontstaan juist doordat genoeg mensen hetzelfde meemaken en het doorgeven. Jouw melding over een nepwebwinkel kan de reden zijn dat iemand anders volgende week niet betaalt.
En als iemand je WhatsApp heeft overgenomen, zet dan eerst dat account weer op slot met het stappenplan voor de eerste tien minuten, en meld het daarna. Vrienden die al een betaalverzoek hebben gekregen, zijn dan tenminste op tijd gewaarschuwd.
