Het UWV is op 1 oktober begonnen aan een grote hersteloperatie rond de WIA, de uitkering voor mensen die door ziekte niet of minder kunnen werken. Volgens de NOS rekenen UWV-medewerkers 52.000 gevallen opnieuw door, omdat de uitkering mogelijk verkeerd is berekend. Heb je een WIA-uitkering, dan wil je vooral drie dingen weten. Hoor jij erbij, moet je zelf iets doen, en wanneer krijg je geld als het te weinig was? Dat zet ik hieronder op een rij, op basis van wat de NOS meldt en wat het UWV zelf op zijn site uitlegt.
Wat er is misgegaan
De fouten zitten in WIA-uitkeringen die zijn gestart tussen januari 2020 en december 2024. Het gaat om de berekening van het dagloon. Dat is het bedrag dat het UWV afleidt uit wat je verdiende in het jaar voordat je ziek werd, en waarop de hoogte van je uitkering is gebaseerd. Bij gewone loonstroken gaat dat meestal goed. Het misgaat vooral als er iets bijzonders in dat jaar zat.
Volgens de NOS concludeerde de Algemene Rekenkamer dat zeker 16.000 mensen tussen 2020 en 2024 een te lage WIA-uitkering kregen, soms een klein bedrag per maand, soms in totaal tot 25.000 euro. Minstens 12.000 mensen kregen juist te veel. De Rekenkamer wijt een groot deel van de fouten aan het thuiswerken tijdens corona, waardoor medewerkers elkaar minder hielpen. Het UWV wijst vooral op hoe ingewikkeld de berekening is. Volgens de Rekenkamer is het voor gewone burgers onmogelijk om zelf na te gaan of hun bedrag klopt, en dat vind ik misschien wel de pijnlijkste conclusie van allemaal.
Hoor jij erbij? Deze situaties controleert het UWV
Op de pagina over het herstel van WIA-uitkeringen noemt het UWV vier groepen situaties waarin het dagloon mogelijk fout is berekend.
- Wisselende inkomsten. Je had in dat jaar bijvoorbeeld een periode met wisselend loon, een negatief inkomen of geen loon.
- Vakantiegeld. Je had een ander bedrag aan vakantiegeld opgebouwd dan er was uitbetaald.
- Eindejaarsuitkering of keuzebudget. Ook hier gaat het om een verschil tussen wat je had opgebouwd en wat er was uitbetaald.
- Uitkering, faillissement en overig. Je kreeg bijvoorbeeld een Ziektewet-uitkering, of een uitkering omdat je werkgever failliet ging en niet kon betalen.
Daarnaast kijkt het UWV apart naar loonloze periodes, hele maanden waarin je geen loon en geen uitkering had. De Centrale Raad van Beroep besliste op 30 juli 2024 dat het WIA-dagloon net als het WW-dagloon berekend moet worden, waardoor zulke maanden niet meer meetellen. Volgens het UWV kan je uitkering door die uitspraak alleen omhoog en nooit omlaag.
Wat je zelf moet doen
Het korte antwoord is dat je eerst niets hoeft te doen. Het UWV schrijft dat iedereen met een WIA-uitkering uit die periode bericht krijgt. Geldt geen van de situaties voor jou, dan krijg je te horen dat je dagloon niet verder wordt gecontroleerd en blijft je uitkering hetzelfde. Geldt er wel een situatie, dan krijg je een brief dat het UWV je dagloon gaat onderzoeken.
Is dat onderzoek klaar, dan belt het UWV je eerst om de uitkomst en de gevolgen te bespreken. Daarna volgt een brief met de beslissing. Er zijn drie uitkomsten mogelijk.
- Je uitkering blijft hetzelfde. Je krijgt een telefoontje en daarna een brief.
- Je uitkering wordt hoger. Het UWV herstelt je uitkering, en volgens de site heb je mogelijk ook recht op een vergoeding.
- Je uitkering wordt lager. Wat je te veel hebt gekregen, hoef je niet terug te betalen. De verlaging gaat volgens het UWV pas na een bepaalde periode in, zodat je je kunt voorbereiden.
Mijn advies is om nu al je loonstroken en jaaropgaven van het jaar voor je ziekte bij elkaar te zoeken, zeker als je toen vakantiegeld of een keuzebudget opbouwde. Je hoeft ze niet op te sturen, maar het helpt om het gesprek met het UWV te kunnen volgen en de uitkomst te begrijpen.
Let op bij dat telefoontje
Een operatie waarbij een overheidsdienst tienduizenden mensen opbelt over geld, is helaas ook een kans voor oplichters. Bij een echt gesprek gaat het over jouw situatie en je uitkering. Twijfel je of je echt het UWV aan de lijn hebt, hang dan op en bel zelf terug via het nummer dat op uwv.nl staat. Geef nooit inloggegevens of codes door aan iemand die jou belt. Word je toch benaderd door iemand die zich voordoet als het UWV, dan kun je dat melden. In dit stuk over de Fraudehelpdesk lees je wat er met zo’n melding gebeurt.
Wanneer je geld terugkrijgt
Hier zit het minst prettige deel. Volgens het UWV kan het onderzoek tot in 2027 duren, en een precieze datum per persoon is er nog niet. De NOS meldt dat het UWV verwacht dat alle gedupeerden tot en met 2027 hun geld hebben ontvangen, en dat er 100 miljoen euro voor is gereserveerd. Dat betekent dat sommige mensen nog ruim een jaar moeten wachten.
Houd er ook rekening mee dat een andere WIA-uitkering gevolgen kan hebben voor andere regelingen. Het UWV noemt bij een verlaging onder meer toeslagen zoals zorgtoeslag en huurtoeslag, de eigen bijdrage bij het CAK, een uitkering van de SVB, een voorlopige aanslag van de Belastingdienst en regelingen van DUO. Volgens het UWV hoef je daar op dit moment nog niets voor te regelen. Ik zou wel goed letten op post van die instanties zodra je beslissing binnen is.
Heb je vragen of maak je je zorgen, dan vraagt het UWV je om zelf contact op te nemen. Het kabinet wil de WIA op termijn veranderen, deels omdat de regeling zo ingewikkeld is. Voor wie er nu van afhankelijk is, telt vooral dat de berekening deze keer klopt, en dat die uitkomst niet nog een jaar op zich laat wachten.
