In lokaal nieuws lees je het bijna elke week wel ergens. De politie zocht met een Burgernetactie naar een vermiste oudere, een inbreker of een auto die doorreed na een aanrijding. Soms wordt iemand dankzij een oplettende buurtbewoner snel gevonden. Maar hoe werkt Burgernet eigenlijk, wie krijgt die berichten en wat doe je als er een op je telefoon verschijnt? Het antwoord is eenvoudiger dan veel mensen denken, en er zit ook een kant aan waar je als ontvanger alert op moet zijn.
Wat Burgernet is
Burgernet is een samenwerking tussen de politie, gemeenten en inwoners. Het idee is dat een buurt meer ogen heeft dan een politieauto. Wanneer er iets gebeurt waarbij een persoon of voertuig snel gevonden moet worden, kan de politie mensen in de omgeving vragen om uit te kijken. Volgens de uitleg van Burgernet zelf wordt het onder meer ingezet bij diefstal of inbraak, doorrijden na een aanrijding, beroving en vermiste personen.
Tegenwoordig werkt het alleen nog via de Burgernetapp. Sinds 1 september 2023 verstuurt Burgernet geen berichten meer per sms of als ingesproken bericht op een vaste telefoon. Je hoeft je voor de app niet aan te melden. Je installeert hem, geeft toestemming om je locatie te gebruiken, en vanaf dat moment kun je acties ontvangen in de buurt waar je op dat moment bent. Volgens Burgernet bepaalt de app op het toestel zelf of een actie voor jou relevant is en wordt je locatie daarbij niet bijgehouden.
Via dezelfde app komen ook AMBER Alerts binnen, die de politie landelijk verstuurt als een vermist kind in levensgevaar is, en Vermist Kind Alerts, die regionaal gaan als de politie zich grote zorgen maakt maar er nog geen sprake is van levensgevaar.
Hoe een Burgernetactie ontstaat
Het begint altijd met een melding bij de politie, bijvoorbeeld van iemand die net is beroofd of van een familie die een dementerende vader mist. Op de meldkamer beslist een centralist of Burgernet op dat moment zin heeft. Dat is vooral zo als er een goed signalement is en de persoon of het voertuig nog in de buurt kan zijn.
De centralist stelt dan een actiebericht op met waar je op moet letten. Denk aan de kleur van een jas, een fiets of een kenteken, en de richting waarin iemand is gegaan. Ook kiest de centralist het gebied waarin het bericht wordt verspreid. In oudere versies van de app kon je zelf een straal van 5, 10 of 25 kilometer instellen, maar dat kan niet meer. Soms wordt het gebied groter gekozen, omdat de gezochte persoon zich snel kan verplaatsen of omdat er al tijd is verstreken. Daarom krijg je af en toe een bericht uit een plaats die verder weg lijkt.
Een actie loopt meestal ongeveer een uur. Daarna is de kans klein dat er nog bruikbare meldingen binnenkomen, en je krijgt een bericht dat de actie is afgesloten. Dat betekent niet dat de politie stopt met zoeken. Informatie die je later nog hebt, kun je doorgeven via 112 als het dringend is, en anders via het gewone politienummer 0900-8844. Wat er op dit moment loopt, zie je op de overzichtspagina met actuele Burgernetacties.
Wat je doet als je een oproep krijgt
Een Burgernetbericht vraagt je om te kijken, niet om op te treden. Dat onderscheid is belangrijk, en ik vind dat het vaker gezegd mag worden. Wie een verdachte ziet, hoort de politie te bellen en niet zelf achter iemand aan te gaan.
- Lees het signalement goed. Let vooral op de dingen die je van een afstand ziet, zoals kleding, een tas, een fiets of een auto.
- Kijk om je heen waar je bent. Je hoeft er niet voor op pad. De meeste tips komen van mensen die toevallig uit het raam kijken of met de hond lopen.
- Zie je iets, bel dan direct. Dat kan met de knop om de politie te bellen in de Burgernetapp, of door 112 te bellen. Je spreekt dan rechtstreeks met de meldkamer.
- Heb je een tip die geen haast heeft, zoals iets wat je eerder op de dag zag, reageer dan in het actiebericht zelf. Daar zit een knop voor.
- Grijp niet zelf in. Spreek een verdachte niet aan en volg niemand op eigen houtje. Blijf op afstand, onthoud wat je ziet en laat de politie het oppakken.
Via de meldkamer bellen kan niet anoniem. Wil je iets doorgeven zonder je naam te noemen, dan kun je Meld Misdaad Anoniem bellen op 0800 7000.
Het verschil met NL-Alert
Veel mensen halen Burgernet en NL-Alert door elkaar. Een NL-Alert krijg je automatisch op je telefoon bij een noodsituatie in je buurt, zoals een grote brand, zonder dat je daar een app voor nodig hebt. Een Burgernetactie krijg je alleen als je de Burgernetapp hebt geïnstalleerd. Een NL-Alert zegt je wat je moet doen om veilig te blijven, een Burgernetbericht vraagt je om mee te kijken.
Let op bij berichten die op Burgernet lijken
Omdat Burgernet een bekende naam is, is het ook een naam die oplichters kunnen misbruiken. Houd daarom een paar dingen in je achterhoofd. Burgernet stuurt sinds 2023 geen sms meer, dus een sms die zegt van Burgernet te komen is op zijn minst verdacht. Een echte actie vraagt je alleen om uit te kijken en de politie te bellen. Een bericht dat je vraagt om in te loggen, gegevens in te vullen of iets te betalen, heeft niets met Burgernet te maken. Twijfel je, open dan zelf de app of ga zelf naar de website in plaats van op een link te klikken.
Ook op sociale media gaan regelmatig berichten rond over vermiste personen of verdachte auto’s die nergens op gebaseerd zijn. Deel zo’n bericht liever niet voordat je het op de site van Burgernet of de politie hebt teruggevonden. Ben je toch in een nepbericht getrapt, dan lees je in ons stuk over een melding bij de Fraudehelpdesk wat er daarna gebeurt.
Werkt het ook echt?
Een Burgernetactie is geen garantie dat iemand gevonden wordt, en de meeste acties eindigen zonder groot nieuws. Maar het principe is sterk in zijn eenvoud. Hoe meer mensen de app hebben, hoe groter de kans dat er iemand in de buurt is die net dat ene detail ziet. Zelf zie ik het als een van de weinige manieren waarop je met een telefoon in je zak zonder moeite iets voor je buurt kunt doen. Je hoeft er alleen de app voor te installeren en af en toe om je heen te kijken.
