Elk jaar rond deze tijd verschijnen de eerste berichten over wat de zorgverzekering volgend jaar gaat kosten. Die berichten gaan bijna nooit over de premie die jij gaat betalen, want die is nog niet bekend. Het kabinet publiceert op Prinsjesdag een raming, verzekeraars komen pas maanden later met hun echte cijfers, en tussen die twee momenten zit ruimte voor een hoop verwarring.
Het helpt om te weten welke datums er werkelijk toe doen, want daar zit uiteindelijk maar een handvol beslismomenten in.
De kalender
| Wanneer | Wat er gebeurt | Wat jij dan kunt |
|---|---|---|
| Derde dinsdag van september (in 2026: 15 september) | Het kabinet presenteert de begroting, met een raming van de premie en de wijzigingen in het basispakket | Alleen lezen. Dit is een verwachting, geen prijs |
| November | Je krijgt van je eigen verzekeraar de polis voor het nieuwe jaar | Vergelijken met je huidige polis |
| Vanaf half november | Verzekeraars hebben hun premies en polissen voor het nieuwe jaar gepubliceerd | Overstappen kan vanaf nu |
| Uiterlijk 31 december | Einde van de opzegtermijn | Opzeggen, of een nieuwe basisverzekering afsluiten (dan zegt de nieuwe verzekeraar de oude automatisch op) |
| Uiterlijk 1 februari | Laatste moment om een nieuwe basisverzekering af te sluiten als je voor 1 januari hebt opgezegd | Kiezen. De nieuwe verzekering gaat met terugwerkende kracht in per 1 januari |
Waarom de premie pas in november bekend is
De overheid bepaalt wat er in het basispakket zit, maar niet wat de verzekeraar ervoor mag vragen. Die premie stelt elke verzekeraar zelf vast, en dat kan pas als duidelijk is welke zorg er volgend jaar vergoed moet worden, wat de verwachte kosten zijn en welke contracten er met ziekenhuizen zijn gesloten. Die contractonderhandelingen lopen tot laat in het jaar door.
Het bedrag dat in september langskomt, is dus een raming uit de rijksbegroting. Die raming wordt gebruikt om andere dingen te berekenen, bijvoorbeeld de zorgtoeslag, maar geen enkele verzekeraar is eraan gebonden. Dat de uiteindelijke premies daar in sommige jaren tientjes vanaf wijken is normaal en geen teken dat er iets mis is gegaan. Hoe zo’n raming in de begroting terechtkomt, staat uitgelegd in wat er op Prinsjesdag gebeurt en hoe de rijksbegroting daarna verdergaat.
Overstappen kan één keer per jaar
Je kunt één keer per jaar van zorgverzekeraar wisselen, en dat kan vanaf half november, zodra de verzekeraars hun aanbod voor het nieuwe jaar hebben gepubliceerd. Wil je overstappen, dan zeg je je huidige basisverzekering op vóór 1 januari en sluit je vóór 1 februari een nieuwe af. Die nieuwe gaat dan met terugwerkende kracht in per 1 januari, zodat er geen periode ontstaat waarin je onverzekerd bent.
In de praktijk is de makkelijkste route dat je vóór 31 december gewoon de nieuwe verzekering afsluit. De nieuwe verzekeraar zegt de oude dan automatisch voor je op. Zelf opzeggen en daarna nog even nadenken kan ook, maar dan moet je die 1 februari echt in je agenda zetten.
Wat een verzekeraar niet mag
Voor de basisverzekering geldt een acceptatieplicht die in de wet staat: een verzekeraar moet iedereen accepteren, ongeacht leeftijd, gezondheid of financiële situatie. Iemand met hoge zorgkosten mag dus niet geweigerd worden. Daarnaast moet de premie voor een bepaalde polis voor iedereen gelijk zijn. Er bestaat geen opslag voor mensen die veel zorg gebruiken.
Bij de aanvullende verzekering ligt dat anders. Daar mag een verzekeraar wel voorwaarden stellen en soms medische vragen. Dat is meteen de reden dat mensen met een uitgebreide aanvullende verzekering vaak aarzelen om over te stappen, terwijl ze dat voor de basisverzekering zonder risico kunnen doen. Wat veel mensen niet weten: je kunt je basisverzekering en je aanvullende verzekering bij twee verschillende verzekeraars afsluiten. En stap je over voor de basisverzekering, dan mag je oude verzekeraar je aanvullende verzekering niet opzeggen.
De keuze die het meeste geld scheelt
Het verplicht eigen risico is voor iedereen vanaf achttien jaar gelijk en bedraagt in 2026 385 euro. Wat het volgend jaar wordt, staat in de polis die je in november krijgt. Je kunt vrijwillig kiezen voor een hoger eigen risico, waarna de verzekeraar korting geeft op je maandpremie.
Dat lijkt een simpel rekensommetje, maar het is een weddenschap met jezelf. Verwacht je volgend jaar geen zorgkosten, dan win je die korting. Word je ziek, dan betaal je het verschil in één keer terug. Ik ben er zelf terughoudend in, niet omdat de som niet klopt, maar omdat het jaar waarin het misgaat precies het jaar is waarin je die extra rekening het slechtst kunt gebruiken.
Waar het eigen risico wel en niet voor geldt, verrast mensen ook nog. Een bezoek aan de huisarts valt er niet onder, en een bezoek aan de huisartsenpost evenmin. Maar laat de huisarts bloed prikken, dan tellen die laboratoriumkosten wel mee. Een behandeling bij de spoedeisende hulp valt voor iedereen vanaf achttien jaar onder het verplicht eigen risico.
Waar je verder op let bij het vergelijken
De laagste premie is niet automatisch de beste keuze, en dat is geen dooddoener maar een praktisch punt. Bij een naturapolis kiest je verzekeraar de zorgaanbieders en sluit daar contracten mee. Ga je naar een aanbieder zonder contract, dan betaal je een deel zelf, en hoeveel dat is staat in je polis.
Kijk daarnaast of er in die contracten een zorgplafond of omzetplafond staat, dus een maximumaantal behandelingen dat met een zorgaanbieder is afgesproken. Als dat plafond wordt bereikt, kan het zijn dat je aan het eind van het jaar bij die aanbieder niet meer terechtkunt of zelf moet betalen. Dat is precies het soort detail dat je in november niet leest en in oktober van het jaar erna wel merkt.
De praktische vraag om mee te beginnen is dus niet wat de goedkoopste polis is, maar welke zorg je volgend jaar verwacht en of jouw vaste zorgverleners gecontracteerd zijn. Pas als die twee kloppen, is het verschil in premie een zinnige vergelijking.
