Twee weken geleden was benzine nog even duur als diesel en stond de adviesprijs op een record. Nu zakt de prijs aan de pomp weer, en op sommige plekken flink. De Gelderlander meldde zaterdag dat je in de regio Doetinchem opeens voor 2,12 euro per liter kon tanken. Tegelijk blijft ruwe olie duur, en dat zorgt voor verwarring. De Telegraaf zette vandaag op een rij hoe die twee bewegingen samengaan.
Het korte antwoord is dat je aan de pomp geen olie koopt maar benzine, en dat daar een hele keten en een flinke stapel belasting tussen zit. Wie weet hoe die keten werkt, snapt ook waarom drie verschillende prijzen voor dezelfde liter Euro95 tegelijk kunnen kloppen.
Drie prijzen voor dezelfde liter
De prijs die in het nieuws het vaakst langskomt is de adviesprijs. UnitedConsumers berekent die elke dag als gemiddelde van de adviesprijzen van de grote oliemaatschappijen. Op 10 oktober 2026 kwam die uit op het record van 2,732 euro per liter Euro95. Op 20 oktober was hij volgens een ANP-bericht over die cijfers gezakt naar 2,638 euro. Ter vergelijking, voor het begin van de oorlog in het Midden-Oosten eind februari was dat 2,285 euro.
Maar die adviesprijs betaal je vooral bij de duurdere stations, zoals langs de snelweg. Wat Nederlanders gemiddeld echt afrekenen, houdt het CBS bij in zijn reeks pompprijzen per dag. Daarin kostte een liter Euro95 op 19 oktober 2026 gemiddeld 2,391 euro. Dat is ruim een kwartje minder dan de adviesprijs van een dag later. Op 10 oktober, de dag van het record, rekende het CBS 2,457 euro.
En dan is er de pomp om de hoek die een actie draait of een concurrent wil aftroeven. De 2,12 euro uit de Achterhoek ligt nog eens zo’n 27 cent onder het landelijke gemiddelde van het CBS. Volgens de Autoriteit Consument & Markt kan de prijs tussen tankstations ongeveer 25 cent per liter verschillen, schreef TopGear deze zomer op basis van de brandstofmonitor van de toezichthouder. Een uitschieter naar beneden is dus geen bewijs dat de hele markt omlaag gaat. Hij laat wel zien hoeveel ruimte er tussen de duurste en goedkoopste pomp zit.
Waarom olie en benzine niet gelijk oplopen
Ruwe olie is grondstof. Voordat er benzine uit komt, moet die door een raffinaderij, en daarna nog naar een opslag en een tankstation. De ACM stelde eerder dit jaar vast dat de pompprijs vooral de groothandelsprijs van de brandstof zelf volgt, niet de olieprijs. Die groothandelsprijs daalde in de zomer niet mee toen olie goedkoper werd, omdat geraffineerde producten door schaarste en verstoorde handelsstromen duur bleven. De marges van de raffinaderijen lagen volgens de ACM hoger dan voor de oorlog.
Dat werkt in twee richtingen. Als olie goedkoper wordt maar raffinaderijen krap zitten, blijft de benzine duur. Als raffinaderijen weer ruimer produceren of de vraag naar benzine afneemt, kan de groothandelsprijs zakken terwijl de olieprijs blijft waar hij is. Dan daalt de pompprijs terwijl de krantenkoppen over olie nog alarmerend klinken. De oorzaak van de huidige daling zit dus eerder in de prijs van benzine als product dan in het vat ruwe olie.
Bij diesel speelt dat nog sterker. Daar ging het om beschadigde raffinaderijen in het Midden-Oosten, zoals we half oktober uitlegden in ons stuk over benzine die even duur werd als diesel. Inmiddels is diesel volgens het CBS weer iets duurder dan benzine, met gemiddeld 2,456 euro op 19 oktober.
Waarom een daling aan de pomp altijd klein lijkt
Er zit nog een tweede reden achter het gevoel dat de pomp achterloopt. Meer dan de helft van wat je betaalt is belasting, en een groot deel daarvan beweegt niet mee. De accijns op benzine is een vast bedrag van 84,47 cent per liter in 2026, volgens de ANWB. Daar komt 21 procent btw overheen.
Reken je terug vanaf de gemiddelde CBS-prijs van 2,391 euro, dan blijft er na aftrek van btw en accijns ongeveer 1,13 euro over voor het product, het transport en de marges van oliemaatschappij en pomphouder. Alleen dat deel reageert op wat er op de markt gebeurt. Zakt de inkoop van benzine met 10 procent, dan scheelt dat aan de pomp bijna 14 cent, nog geen 6 procent van de prijs. Bij een stijging werkt het net zo. Wie olieprijzen in procenten ziet bewegen en dan de pomp in centen ziet volgen, vergelijkt dus twee verschillende dingen.
De ACM zag aan de pompkant overigens geen aanwijzingen dat tankstations dalingen bewust trager doorgeven dan stijgingen. Dat het zo voelt, komt vooral door die vaste belasting en doordat de groothandelsprijs zijn eigen weg gaat.
Wat je er nu mee kunt
De ruimte tussen adviesprijs en werkelijke prijs is op dit moment groot, en daar zit het meeste voordeel. Een onbemand station of een pomp in een woonwijk zit vaak dicht bij het CBS-gemiddelde of eronder, terwijl je langs de snelweg eerder de adviesprijs betaalt. Op een tank van 50 liter is 25 cent per liter al 12,50 euro.
Mijn eigen inschatting is dat je de daling niet moet zien als het begin van goedkope benzine. Het niveau ligt nog altijd ver boven dat van februari, toen het CBS 2,061 euro per liter optekende. Bovendien loopt de huidige accijnskorting op brandstof tot en met 31 december 2026, en het besluit over wat er daarna gebeurt ligt bij de politiek. Wie nu toch moet tanken, kan beter de pomp kiezen dan op de krantenkop over olie wachten.
