Iedereen kent het wel. Er geldt code oranje voor je provincie, je haalt de tuinstoelen binnen en laat de fiets staan, en uiteindelijk gebeurt er in je eigen woonplaats weinig. Daar komt vanaf maandag 2 november verandering in. Het KNMI stopt dan met waarschuwingen per provincie en geeft code geel, oranje en rood voortaan af voor kleinere gebieden waarvan de grenzen per situatie verschillen. Het weerinstituut maakte dat woensdag 14 oktober bekend in een nieuwsbericht op knmi.nl.
Wat er verandert
Tot nu toe werkt het KNMI met vaste vakken. Elke provincie wordt apart beoordeeld, en daarnaast krijgen het IJsselmeergebied, de Waddenzee en de Waddeneilanden een eigen waarschuwing. Het nadeel is duidelijk. Een provincie als Gelderland of Noord-Brabant is van west naar oost zo breed dat een bui of gladheid in een deel ervan meteen een kleur geeft aan het geheel.
Vanaf november tekent het KNMI per keer een gebied op de kaart dat past bij het weer dat wordt verwacht. Elk weerverschijnsel krijgt een eigen kaart. Geldt er in het hele land code geel voor hitte en is er ’s avonds in een klein gebied kans op zware onweersbuien, dan zie je dus twee kaarten naast elkaar. Het KNMI waarschuwt voor gladheid, hitte, kou, mist, onweersbuien, sneeuw, waterhozen, windstoten en zware regen.
Volgens projectmanager Jorinde de Groot van het KNMI moet de waarschuwing daardoor relevanter worden voor het publiek. Of er straks meer of minder waarschuwingen komen, weet het KNMI nog niet, zei ze tegen Hart van Nederland. Bij mist kunnen bijvoorbeeld meerdere losse gebieden tegelijk een code krijgen. De verandering is mogelijk door een wetswijziging. Sinds mei mag het KNMI waarschuwen voor gebieden die kleiner zijn dan een provincie.
Hoe bekende waarschuwingen er anders hadden uitgezien
Het KNMI liet zelf zien wat het verschil betekent, met drie waarschuwingen uit het verleden. Ze maken het nieuwe systeem een stuk concreter dan de uitleg alleen.
Begin februari 2026 was het in het noorden spiegelglad. Friesland, Groningen en Drenthe kregen code rood, de provincies eromheen code oranje en Noord-Holland code geel. Dat riep vragen op. Waarom gold in Flevoland oranje en in Noord-Holland geel? Op 4 februari bleek de kop van Noord-Holland ook extreem glad, en ging de hele provincie alsnog naar oranje, terwijl het in Amsterdam meeviel. In het noorden van Gelderland was het glad en in het uiterste noorden zelfs zeer glad, maar met een oranje code voor heel Gelderland zou de meerderheid van de inwoners onnodig gewaarschuwd zijn. Met flexibele gebieden had de kaart een simpele boodschap gehad. Hoe noordelijker, hoe gladder.
Bij storm Benjamin in oktober 2025, waarover we toen ook schreven, zat het gevaar vooral in een smalle strook langs de kust. In het oosten waren de windstoten minder zwaar en was er volgens het KNMI nauwelijks risico. Het derde voorbeeld is het zware onweer van juli 2025. Per provincie leek het alsof bijna de helft van het land zwaar onweer kon krijgen, terwijl het risico vooral in het oosten lag.
Wat me opvalt aan die voorbeelden is dat ze vooral mensen in de brede provincies raken. Wie in het westen van Gelderland of Noord-Brabant woont, kreeg tot nu toe vaak een kleur door weer dat zich tientallen kilometers verderop afspeelde. Dat zijn precies de mensen die na een paar keer een waarschuwing gaan negeren. Als de kaart beter klopt, wordt een code oranje weer iets waar je naar luistert, en dat is het hele punt.
Zo zie je of het jouw plek raakt
Op de website en in de KNMI-app kun je vanaf november inzoomen op de kaart om te zien of de waarschuwing voor jouw locatie geldt. In de app kun je meldingen aanzetten, zowel voor je live locatie als voor andere plaatsen. Dat laatste is handig als je bijvoorbeeld naar je werk, je ouders of een vakantiehuisje moet. Ook andere weerapps, radio en tv gaan de waarschuwingen per gebied geven.
Sinds augustus kun je in de KNMI-app al een melding krijgen als er binnen een kwartier een zware onweersbui op je locatie wordt verwacht. De nieuwe gebieden sluiten daarop aan, maar ze gaan over langere periodes en over meer soorten weer.
Eén ding blijft hetzelfde, en het KNMI benadrukt het zelf. Ook flexibele gebieden hebben een grens. Woon je vlak bij de rand van een gebied met code oranje, houd dan net zo goed rekening met het weer. Een bui of een gladde strook houdt zich niet aan een lijn op een kaart.
Wat je doet bij geel, oranje of rood
De betekenis van de kleuren verandert niet. Bij code geel is er kans op gevaarlijk weer dat in Nederland vaak voorkomt, en is het verstandig op te letten als je onderweg bent. Bij code oranje is er een grote kans op gevaarlijk weer met schade, letsel of veel overlast. Code rood is het weeralarm, voor extreem weer dat de samenleving kan ontwrichten. Volgens de uitleg van het KNMI kan een code tot 48 uur van tevoren worden afgegeven, en bepaalt de verwachte impact de kleur, niet alleen het getal op de windmeter.
Hoe een code tot stand komt en wat je per niveau het best kunt doen, lees je in ons eerdere stuk over hoe een weeralarm ontstaat. Bij echt acuut gevaar komt er daarnaast een NL-Alert van de overheid op je telefoon, en dat is een ander systeem dan de KNMI-code. Hoe dat werkt, staat in onze uitleg over NL-Alert.
