Je hoort het elk najaar op verjaardagen: de een is net terug van een week weg, de ander moet nog. Beide kinderen zitten in groep zes, allebei op een gewone basisschool, en toch verschilt hun herfstvakantie een week. Daar zitten twee verschillende oorzaken achter, en die worden vaak door elkaar gehaald.
Drie regio’s
Nederland is voor de schoolvakanties verdeeld in drie regio’s: Noord, Midden en Zuid. Die verdeling bestaat sinds 1986 en is er om te voorkomen dat het hele land tegelijk op pad gaat. Minder file, minder druk op vakantieadressen, en makkelijker plannen voor personeel en opvang.
Voor schooljaar 2026-2027 ziet de herfstvakantie er zo uit:
| Regio | Herfstvakantie 2026 |
|---|---|
| Noord | 10 oktober tot en met 18 oktober |
| Midden | 17 oktober tot en met 25 oktober |
| Zuid | 17 oktober tot en met 25 oktober |
Dat Midden en Zuid dit jaar samenvallen en Noord er een week voor zit, is geen vaste regel. De volgorde wisselt, omdat ook de zomervakantie per regio wisselt en de rest van het jaar daarop meebeweegt.
En dan de tweede oorzaak: het is maar een advies
Hier zit het deel dat de meeste verwarring geeft. Van de schoolvakanties zijn er drie wettelijk vastgesteld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: twee weken kerstvakantie, zes weken zomervakantie en een week meivakantie. Daar moeten scholen in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs zich aan houden, en afwijken kan alleen in bijzondere gevallen en met toestemming van het ministerie.
De herfstvakantie hoort daar niet bij. Net als de voorjaarsvakantie is het een adviesdatum. Scholen mogen daarvan afwijken zonder toestemming te vragen, mits de medezeggenschapsraad ermee instemt. Het gebeurt ook echt: soms om aan te sluiten bij een naburige school, soms om een studiedag handig te leggen.
Dat betekent dat twee scholen in dezelfde straat, in dezelfde regio, in theorie een andere herfstvakantie kunnen hebben. De officiële data zijn dus een sterk uitgangspunt, maar de schoolgids of de website van de school is de enige plek waar het antwoord voor jouw kind staat. Wie in september al een huisje boekt op basis van de landelijke tabel, doet er goed aan dat eerst te controleren.
Waarom de herfstvakantie later valt bij een late zomervakantie
Er zit nog een logica in die je zelf kunt gebruiken om te voorspellen hoe het bij jou uitpakt. Het uitgangspunt bij het inplannen is een evenwichtige verdeling over het schooljaar, en dat komt in de praktijk neer op ongeveer zeven à acht weken les, dan een vakantie. Eindigt de zomervakantie in jouw regio laat, dus eind augustus of begin september, dan begint de herfstvakantie daar meestal ook later.
Ik vind dat een van de nuttigere dingen om te weten over dit systeem, want het maakt de indeling minder willekeurig dan hij lijkt. De regio’s zijn niet zomaar drie stukken van de kaart waar jaarlijks mee geschoven wordt: er zit een ritme onder dat aan de zomervakantie hangt.
Bij het vaststellen wordt verder rekening gehouden met de planning van de centrale examens, met de carnavalsperiode en met de wensen van scholen, ouderorganisaties en de toeristische sector. Dat laatste verklaart waarom de discussie over vakantiespreiding elk paar jaar terugkeert zonder dat er veel verandert: er zitten simpelweg te veel belangen aan om er één te laten winnen.
Voor de meeste ouders is de praktische conclusie klein maar handig. Kijk voor het boeken in de schoolgids, niet in de landelijke tabel. En houd er rekening mee dat de regio-indeling van jouw gemeente niet altijd is wat je intuïtief zou gokken, want de grens loopt niet netjes langs provinciegrenzen.
Waarom carnaval de voorjaarsvakantie regelmatig verschuift
Het duidelijkste voorbeeld van hoe die adviesdata in de praktijk werken, zie je bij de voorjaarsvakantie in het zuiden. In schooljaar 2026-2027 vallen de adviesdatums voor regio Zuid en de carnavalsviering niet samen. Scholen mogen daar dan van afwijken zonder het ministerie om toestemming te vragen, mits de medezeggenschapsraad instemt en het vóór de zomer van dat schooljaar in het schoolplan staat.
Dat is geen uitzonderingsgeval maar een voorziene situatie: het ministerie noemt carnaval expliciet als reden om af te wijken. Precies daarom is de landelijke tabel voor de voorjaarsvakantie en de herfstvakantie een vertrekpunt en geen eindpunt.
En de meivakantie duurt soms een week langer
Nog zo’n bron van misverstanden. De meivakantie is wettelijk vastgesteld op één week, maar scholen mogen hem uitbreiden tot twee. Het ministerie geeft daarvoor een adviesweek, en of jouw school die pakt verschilt per school. Ouders van kinderen op verschillende scholen lopen daar geregeld tegenaan als ze een reis willen boeken.
Daarnaast kunnen scholen losse vrije dagen inplannen, zoals de vrijdag na Hemelvaartsdag of een studiedag. Ook die staan alleen in de schoolgids. Het is dus niet zo dat het rooster centraal geregeld is en de school het uitvoert: er is een landelijk raamwerk met drie vaste vakanties, en daaromheen behoorlijk wat ruimte.
