Wie bij een webwinkel op “achteraf betalen” klikt, sluit straks officieel een lening af. Dat geldt ook als je geen cent rente of kosten betaalt. Welingelichte Kringen zette op 9 november op een rij wat er verandert, en het is meer dan een juridisch etiket. Aanbieders als Klarna, Riverty en Billink moeten gaan nagaan of je de bestelling wel kunt betalen, en ze mogen je daarvoor vragen naar je inkomen en woonlasten.
Belangrijk vooraf is de timing, want die bepaalt of je er bij Black Friday al iets van merkt. Het korte antwoord is waarschijnlijk niet.
Waar de nieuwe regels vandaan komen
De verandering komt uit Europa. De EU herzag de richtlijn voor consumentenkrediet (richtlijn 2023/2225), en Nederland moet die omzetten in eigen wetgeving. Dat gebeurt met wetsvoorstel 36924, de Implementatiewet herziene richtlijn consumentenkrediet. Volgens de Europese afspraken moet die wet uiterlijk 20 november 2026 ingaan.
De Tweede Kamer stemde op 6 oktober in. De Eerste Kamer moet nog stemmen, en de senaatscommissie voor Financiën stelde op 3 november nog vragen aan het kabinet. Op het moment van schrijven was het antwoord daarop er niet. Zolang de senaat niet heeft gestemd en de wet niet in het Staatsblad staat, verandert er op 20 november niets vanzelf. Die datum is een uiterste termijn uit Brussel, geen moment waarop de regels automatisch gaan gelden.
Wat er voor jou als koper verandert
Zodra de wet geldt, telt achteraf betalen als krediet. Dat heeft een paar concrete gevolgen.
- Aanbieders hebben een vergunning nodig en vallen onder toezicht van de AFM.
- Voordat je achteraf mag betalen, controleert de aanbieder of je dat kunt terugbetalen. Daarvoor kijkt hij onder meer in het BKR naar andere leningen en betalingsachterstanden.
- Je krijgt vooraf duidelijke informatie over wat het kost als het misgaat, en voor die kosten komt een maximum.
- Minderjarigen mogen geen achteraf-betaalkrediet of creditcard meer hebben.
De regels gelden niet alleen voor achteraf betalen. Ook creditcards en private lease met een koopoptie vallen eronder.
Een misverstand ligt voor de hand. Je achteraf betaalde bestellingen komen voorlopig niet op je BKR-overzicht te staan. De aanbieder kijkt wel in het BKR, maar registreert zelf nog niets. Dat moet een aparte wet regelen waar de overheid nog aan werkt, en hoe hoog de drempel wordt en hoe lang gegevens bewaard blijven, is nog niet bekend. Een paar schoenen achteraf betalen levert dus niet ineens een registratie op die je later bij een hypotheek tegenkomt.
Waarom de overheid dit wil
Achteraf betalen is in korte tijd heel gewoon geworden. In 2025 betaalde een derde van de Nederlanders weleens achteraf. De vier grote aanbieders verwerkten in 2024 samen ongeveer 53 miljoen transacties, goed voor 5,1 miljard euro. Tegelijk werden klanten in datzelfde jaar 6,9 miljoen keer in gebreke gesteld en gingen ongeveer 600.000 transacties naar een incassobureau.
Die getallen laten het eigenlijke probleem zien. Achteraf betalen voelt niet als lenen, omdat er geen rente is en je niets hoeft te tekenen. Een kwart van de gebruikers miste weleens een betaaltermijn, en ruim twee derde kreeg vooraf geen duidelijke uitleg over wat er gebeurt als je te laat betaalt. Ik denk dat juist dat laatste het verschil maakt. Wie weet dat een vergeten rekening na incasso fors duurder wordt, klikt minder snel op die knop.
Wat dit betekent rond Black Friday
Black Friday valt dit jaar op vrijdag 27 november. De kans is groot dat de nieuwe regels dan nog niet gelden, dus de oude situatie blijft die week gewoon van kracht. Een paar dingen helpen om er geen dure maand van te maken.
Let op de herinneringen in je mailbox, vooral bij betalingen die binnen 14 dagen moeten. Die komen vaak van de betaalaanbieder en niet van de webwinkel zelf, en daardoor vallen ze makkelijk tussen alle reclame weg. Gaat een rekening naar een incassobureau, dan betaal je minimaal 40 euro extra. Betaal ook niet achteraf voor dingen die je niet kunt terugsturen, zoals vliegtickets. Het voordeel van achteraf betalen is juist dat je eerst kunt kijken of je iets houdt, en dat valt dan weg. Heb je al schulden of betalingsproblemen, kies dan liever niet voor achteraf betalen.
Twijfel je of een Black Friday-korting echt een korting is, lees dan hoe de ACM controleert of een korting klopt. En bestel je bij een winkel van buiten de EU, houd er dan rekening mee dat pakketjes van buiten de EU duurder zijn geworden. Die extra kosten zitten soms pas later in de rekening.
Wat je nu kunt doen
Voor nu hoef je niets te regelen. Lopende bestellingen blijven gewoon lopen en je hoeft je nergens opnieuw voor aan te melden. Wel is het een goed moment om in je mail of in de app van je betaalaanbieder te kijken of er nog openstaande rekeningen zijn. Wie dat eenmaal per week doet, voorkomt de duurste fout, namelijk een termijn die stil verstrijkt.
Zodra de Eerste Kamer heeft gestemd, wordt duidelijk wanneer de kredietcheck echt ingaat. Tot die tijd blijft achteraf betalen werken zoals je gewend bent, met dezelfde valkuilen.
