De regen is terug, maar de droge zomer is voor veel huizen nog niet voorbij. Bedrijven die funderingen herstellen hebben het druk, meldt de NOS, omdat meer mensen na hun vakantie scheuren in de muur ontdekten. Bijna een half miljoen huizen heeft al problemen met de fundering of kan die binnen korte tijd krijgen. Wat betekent dat voor jouw huis, waar let je op en bij wie kun je terecht?
Waarom droogte een fundering raakt
Het mechanisme is vrij eenvoudig. Kleigrond krimpt als hij uitdroogt. Staat een huis op een ondiepe fundering, dan kan dat krimpen doorgaan tot onder het huis, en dan zakt een deel ervan net iets verder weg dan de rest. Bodemdalingsexpert Otto Levelt van Deltares zegt tegen de NOS dat eigenaren van zo’n huis op klei deze periode wel wat schade kunnen verwachten. In het droge jaar 2018 zag Deltares in die gebieden ook meer problemen.
Voor huizen op houten palen speelt iets anders. Zakt het grondwater te ver, dan staan de koppen van de palen droog en kan er paalrot ontstaan. Dat maakt een huis op den duur instabiel. Ook huizen op veen- en zandgrond hebben volgens de NOS te maken met verzakking.
Hoe groot het probleem is, laten de cijfers zien. Deltares en TNO berekenden dat 425.000 huizen funderingsproblemen hebben of die binnen korte tijd kunnen krijgen. Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) verwacht dat dit door klimaatverandering over ongeveer dertig jaar is opgelopen tot zo’n 687.000 panden. Volgens het nationale loket van het KCAF neemt de schade niet alleen toe in bekende risicogebieden, maar nu ook op zandgronden en in rivierengebieden.
Deze signalen moet je serieus nemen
Een fundering zie je niet, de gevolgen wel. De NOS en Deltares noemen een paar duidelijke tekenen.
- Scheuren in muren, binnen of buiten, die er eerder niet waren
- Een raam of deur die ineens klemt
- Vochtproblemen of schimmel, omdat een ondiep gefundeerd huis op slappe grond steeds dichter naar het grondwater zakt
- Wateroverlast bij flinke regen, om dezelfde reden
Een enkel haarscheurtje in het stucwerk is nog geen funderingsprobleem. Het gaat om veranderingen. Mijn advies is om scheuren die je nu ziet te fotograferen met een meetlint ernaast en de datum te noteren. Doe dat over een paar weken nog eens. Groeit een scheur, dan heb je iets in handen waarmee een deskundige verder kan, en je kunt later laten zien sinds wanneer het speelt.
Kijk ook naar je omgeving. Het KCAF schrijft dat vooral houten funderingen en funderingen op staal (ondiep, zonder palen) kwetsbaar zijn, en die werden vooral gebruikt in de bouw van vóór 1970. Woon je in een oudere wijk op klei of veen, dan is het verstandig extra op te letten, zeker als de buren al klachten hebben.
Bij wie kun je terecht
De eerste stap is meestal niet een aannemer, maar onafhankelijk advies. Het KCAF heeft een landelijk loket voor vermoedelijke funderingsproblemen. Je kunt daar een melding doen via een webformulier of op vaste tijden bellen, en het loket streeft naar een reactie binnen 72 uur. Je kunt er ook vragen stellen over een specifiek pand. Meldingen worden vertrouwelijk behandeld en alleen anoniem per gemeente gedeeld.
Veel gemeenten hebben daarnaast een eigen funderingsloket. De NOS noemt Arnhem, waar enkele wijken met funderingsproblemen te maken hebben. Zoek op de site van je gemeente of er zo’n loket is, want daar weten ze vaak al welke straten risico lopen.
Blijkt herstel nodig, dan is het daarna zaak om een erkend funderingsonderzoek te laten doen voordat iemand gaat graven. Het KCAF werkt met een erkenningsregeling voor partijen die funderingen onderzoeken en herstellen. Wees voorzichtig met bedrijven die aan de deur of na een eerste telefoontje meteen een dure aanpak willen verkopen.
Wie betaalt het herstel
Dat is het pijnlijke deel. De kosten kunnen volgens de NOS oplopen tot tienduizenden euro’s per huis, en je kunt je er niet tegen verzekeren. De Autoriteit Financiële Markten rekende eerder uit dat het herstellen van alle woningen met funderingsproblemen samen ruim 11 miljard euro kost. Een deel van de eigenaren kan dat zelf betalen, bijvoorbeeld door de hypotheek te verhogen, maar zo’n 75.000 van hen kunnen dat niet.
Voor die groep is er het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Dat biedt leningen voor funderingsherstel aan particuliere eigenaren die bij een gewone geldverstrekker niet terechtkunnen. Een voorwaarde is dat je gemeente meedoet aan het fonds, dus ook daarvoor begint het bij je gemeente.
Huur je, dan ligt het herstel bij je woningcorporatie of verhuurder. Meld scheuren of klemmende deuren daar dus schriftelijk, dan staat vast dat je het hebt doorgegeven.
Wat er verandert bij kopen en verkopen
Sinds 1 april 2026 moet een taxatierapport bij de verkoop van een huis een indicatie bevatten van de staat van de fundering. Volgens de NOS blijft het in de praktijk vaak bij een inschatting op basis van de locatie, omdat niemand de echte staat kent. KCAF-directeur Frank van Lier pleit daarom voor een woningpaspoort, waarin alles over een huis te vinden is. Hij zegt ook dat 30 procent van de huizen met deze problemen met preventie te redden zou zijn.
Dat laatste vind ik de belangrijkste les uit dit verhaal. Wegkijken is begrijpelijk, want niemand wil horen dat er onder zijn huis iets mis is. Maar een scheur die je nu meldt, is vaak goedkoper dan een fundering die je over tien jaar volledig moet vervangen. Deltares noemt ook maatregelen als het afdekken van kleigrond tegen uitdroging en druppelirrigatie rond het huis om de grond vochtig te houden. Vraag een deskundige of dat bij jouw huis zinvol is, voordat je zelf aan de slag gaat.
