Krijg je een mail, sms of appje over een verkeersboete die je nog moet betalen, dan is de kans groot dat het nep is. Oplichters sturen al maanden berichten rond die van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) lijken te komen, en dit weekend gingen er opnieuw waarschuwingen rond. Het belangrijkste om te onthouden is eenvoudig. Het CJIB stuurt een boete nooit per mail, sms of WhatsApp, maar altijd per post.
Wie dat weet, kan bijna elk nepbericht in een paar seconden wegklikken. Toch trappen er mensen in, en dat komt doordat de berichten slim inspelen op regels die echt bestaan.
Hoe de nepberichten eruitzien
De varianten verschillen per golf, maar het patroon is hetzelfde. Er staat een boete open, je moet snel betalen en anders wordt het bedrag hoger. Autobahn beschreef op 16 oktober een mail met een boete van 177,77 euro, een verzonnen zaaknummer en de opmaak en het logo van MijnOverheid. In de onderwerpregel stond CJlB.nl, met een kleine l in plaats van een hoofdletter I. Wie snel leest, ziet dat niet.
Een andere variant, waar Opgelicht?! in juli voor waarschuwde, eist 440 euro binnen 24 uur, anders zou het 880 euro worden. Die mail spreekt je aan met meneer of mevrouw gevolgd door je mailadres, niet met je naam, en gebruikt een dossiernummer dat er officieel uitziet. Een knop met Dossier raadplegen of Betaal nu leidt naar een nagemaakte betaalpagina. Er bestaat ook een omgekeerde versie, waarin je juist geld terugkrijgt als je eerst een zogenaamd terugbetaaldossier opent.
Waarom de dreiging van een verhoging zo goed werkt
De truc met de verhoging is niet uit de lucht gegrepen. Bij een echte verkeersboete gaat het bedrag wel degelijk omhoog als je te laat betaalt. Autobahn wijst erop dat de dreiging van 50 procent extra lijkt op die echte regel. Juist daarom voelt zo’n bericht geloofwaardig, zeker als je onlangs nog ergens te hard reed of fout parkeerde.
Het verschil zit in de route. Een echte boete en een echte aanmaning komen per post, in een herkenbare envelop van het CJIB. Er zit geen betaalknop bij en geen termijn van 24 uur. Wie een flitsboete verwacht, krijgt die dus gewoon thuis op de mat. Hoeveel boetes er in Nederland via de post worden verstuurd, zag je eerder in ons stuk over de flitspaal in Nederweert die 4800 boetes uitdeelde. Ook al die bekeuringen kwamen per brief.
Twijfel je toch, controleer het dan zelf, nooit via het bericht. Ga naar de website van het CJIB door het adres zelf in te typen, en log met DigiD in op het Digitaal Loket. Daar zie je of er echt iets openstaat. Bij een papieren boete kun je het rekeningnummer vergelijken met de officiële rekeningnummers op de site van het CJIB.
Wat je doet als je al geklikt of betaald hebt
Dat hangt af van hoe ver je bent gegaan. Volgens de adviezen die Autobahn op een rij zette, geldt ongeveer het volgende.
- Alleen het bericht ontvangen? Klik nergens op, stuur een verdachte mail door naar va*********@************sk.nl en verwijder hem daarna.
- Op de link geklikt, maar niets ingevuld of gedownload? Dan is er volgens de politie meestal geen directe schade, maar blijf alert op vervolgberichten.
- Een bijlage geopend? Laat je telefoon of computer controleren op schadelijke software.
- Bankgegevens of inloggegevens ingevuld, of geld overgemaakt? Bel meteen je bank, bewaar het bericht als bewijs en doe aangifte bij de politie.
Bij die laatste stap telt elke minuut, want hoe sneller je bank het weet, hoe eerder je rekening kan worden afgeschermd. Waarom je pas nooit tegen je telefoon moet houden als iemand namens de bank belt, lees je in ons stuk over de nieuwe bankhelpdeskfraude.
Waarom het steeds terugkomt
Nepboetes zijn voor oplichters aantrekkelijk omdat bijna iedereen met een auto weleens een boete krijgt. Je hoeft geen pakketje te verwachten of klant te zijn bij een bepaalde bank. Het onderwerp is altijd geloofwaardig, en de schrik over een verhoging doet de rest. Dezelfde aanpak zagen we eerder bij nepberichten over invoerkosten voor je DHL-pakket.
Mijn eigen vuistregel is daarom simpel. Een overheidsinstantie die geld van je wil, stuurt een brief en geeft je de tijd. Een bericht dat je binnen een dag via een knop laat betalen, komt van iemand anders. Twijfel je bij een ander verdacht bericht, dan helpt ook ons overzicht om een verdacht bericht te checken.
