Vier op de tien 60-plussers weten niet zeker of ze een verdacht bericht van een betrouwbaar bericht kunnen onderscheiden. Dat blijkt uit onderzoek dat KPN op 5 oktober 2026 publiceerde. Bij mensen onder de 30 is 81 procent daar juist redelijk of heel zeker van. Dat verschil is begrijpelijk, maar het helpt niemand verder. Wat wel helpt, is een vast rijtje vragen dat je jezelf stelt voordat je klikt, betaalt of terugbelt. Hieronder staan er vijf, plus wat je doet als het toch misgaat.
Wat het onderzoek laat zien
Volgens het persbericht van KPN voelt de helft (49 procent) van de 60-plussers zich online niet altijd veilig. Een op de drie (36 procent) kreeg in de afgelopen twaalf maanden te maken met online oplichting of een poging daartoe, en in 64 procent van die gevallen ging het om phishing. Ook Metro en andere media pakten de cijfers op.
Het is niet alleen een ouderenprobleem. KPN haalt cijfers van het CBS aan waaruit blijkt dat in 2025 zo’n 17 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer werd van een online delict of incident, ongeveer 2,5 miljoen mensen. Online oplichting en fraude kwamen daarbij het vaakst voor.
Een punt uit het onderzoek verdient extra aandacht. Door AI zien phishingberichten er vaker betrouwbaar uit. De taalfouten waar je vroeger een nepmail aan herkende, zijn vaak verdwenen. Dat betekent dat je op iets anders moet letten dan op spelling, en daar zijn de vijf vragen voor bedoeld.
Vijf vragen voordat je klikt of belt
1. Verwachtte ik dit bericht?
Een pakket dat je niet hebt besteld, een boete voor een rit die je niet maakte, een melding over een creditcard die je niet zelf hebt toegevoegd. Een bericht dat uit het niets komt, verdient wantrouwen. Dat wil niet zeggen dat het altijd nep is, maar wel dat je het niet via het bericht zelf gaat controleren.
2. Word ik onder druk gezet?
Binnen 24 uur betalen, anders volgt een incasso. Je rekening wordt geblokkeerd. Iemand logde in vanuit het buitenland. Haast is het belangrijkste gereedschap van een oplichter, want wie schrikt, gaat handelen voordat hij nadenkt. Hoe groter de paniek die een bericht wil oproepen, hoe meer reden om juist even niets te doen. Persoonlijk vind ik dit de belangrijkste van de vijf, omdat hij ook werkt bij berichten die er verder perfect uitzien.
3. Wordt er gevraagd om iets wat een bank of instantie nooit vraagt?
Banken vragen niet via sms of mail om in te loggen, en ze vragen nooit om je pincode, inlogcodes of een overboeking naar een “veilige rekening”. Ook de Belastingdienst, de politie en pakketbezorgers sturen je niet via een appje naar een betaalpagina voor een paar euro. Vraagt een bericht om een code, een wachtwoord of geld, dan is dat bijna altijd het moment om te stoppen.
4. Waar leidt de link of het nummer echt naartoe?
Een afzendernaam en een telefoonnummer zijn makkelijk te vervalsen. Het bericht kan in hetzelfde gesprek staan als echte berichten van je bank, en een beller kan het nummer van je bank of zelfs je eigen nummer laten verschijnen. Het actuele voorbeeld is de sms namens ING over Google Wallet, met een terugbelnummer dat niet van de bank is. Gebruik daarom nooit de link of het nummer uit het bericht. Ga zelf naar de website of open de app van de organisatie, en zoek daar het contactnummer op.
5. Kan ik het checken bij iemand die ik vertrouw?
Een kind, een buurman, een vriend die er handig in is. Even een screenshot sturen met de vraag “klopt dit?” kost een minuut en haalt de druk eraf. Gaat het om een appje van een “familielid” met een nieuw nummer dat geld vraagt, bel dan het oude, bekende nummer van die persoon. Een echt familielid neemt gewoon op.
Waar je deze maand gratis hulp krijgt
KPN en SeniorWeb organiseren op donderdag 8 oktober, de Dag van de Digitale Weerbaarheid, inloopmomenten op 24 locaties in Nederland. Je kunt er zonder afspraak terecht met een verdacht bericht, een onverwacht betaalverzoek of vragen over wachtwoorden en accountbeveiliging. Ook op de andere donderdagochtenden in oktober zijn er inloopmomenten, van 10.00 tot 12.00 uur. Deelname is gratis en mensen van alle leeftijden zijn welkom. De lijst met locaties staat op de website van KPN, en SeniorWeb helpt ook buiten deze dagen met digitale vragen.
Wie liever thuisblijft, kan volgens KPN het webinar Slimmer dan de oplichter bekijken, met uitleg van KPN, de politie en SeniorWeb.
Wat je doet als het toch misging
Heb je een code doorgegeven, ingelogd via een link of geld overgemaakt, bel dan direct je bank via het nummer op de achterkant van je pas. Hoe sneller, hoe groter de kans dat een betaling nog kan worden tegengehouden. Doe daarna aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk. Wat er met zo’n melding gebeurt hebben we eerder uitgezocht. Is je WhatsApp overgenomen, dan is er een stappenplan voor de eerste tien minuten.
En schaam je niet. Oplichters zijn er goed in en worden met AI alleen maar beter. Dat juist een grote groep 60-plussers zegt te twijfelen, lees ik eerlijk gezegd als een goed teken. Wie twijfelt, stelt vragen, en wie vragen stelt, klikt minder snel.
