Tatjana Smith werd op 9 juli 1997 geboren in Johannesburg en is op 11 november 2026 29 jaar oud. Ze is tweevoudig olympisch kampioene op de schoolslag, zwom tot 2024 voor Zuid-Afrika en heeft naast een Zuid-Afrikaans ook een Nederlands paspoort. Dat laatste is nu het nieuws: de NOS meldde op 10 november dat ze per direct voor Nederland uitkomt. Haar eerste toernooi in oranje is het WK kortebaan in Peking, van 1 tot en met 6 december.
Wie haar resultaten van de afgelopen jaren volgde, kent haar misschien nog onder de naam Tatjana Schoenmaker. Onder die naam won ze haar eerste grote titels.
Van Zuid-Afrikaanse topper naar de Nederlandse ploeg
Smith is volgens de NOS de succesvolste Zuid-Afrikaanse olympiër ooit. Na de Spelen van Parijs in 2024 maakte ze bekend dat ze stopte. In september van dit jaar kwam ze daarop terug, en twee weken voor de aankondiging zwom ze in Rotterdam mee op de Dutch Qualifiers, een selectiewedstrijd van de zwembond. Ze stond daar aan de start van de 100 en 200 meter schoolslag.
Daarna ging het snel. Smith vroeg of ze voortaan voor Nederland kon uitkomen, en volgens Jacco Verhaeren, performance strateeg van de zwembond KNZB, was de regeling in iets meer dan een week rond. Hij noemt haar tegenover de NOS nog steeds een zwemster van wereldklasse, ook al heeft ze zo’n twee jaar nauwelijks gezwommen.
Waarom Nederland? Smith zegt zelf dat ze in Zuid-Afrika geen steun van de staat kreeg en haar eigen sponsors moest zoeken. In Nederland staat volgens haar de sporter zelf centraal, en dat trekt haar. De praktische afspraak is dat ze rond grote internationale toernooien bij de Nederlandse ploeg aansluit en dan in Eindhoven traint onder de Australische coach Pete Bishop. De rest van het jaar zwemt ze vooral in Zuid-Afrika. Op Wikipedia staat ze inmiddels ook bij ZV Westland ingeschreven.
Haar belangrijkste titels
Smith is een specialist op de schoolslag, vooral op de 100 en de 200 meter. Haar grote prijzen op een rij, volgens Wikipedia.
- Olympische Spelen 2021 (Tokio 2020), goud op de 200 meter schoolslag in een wereldrecord, zilver op de 100 meter
- Olympische Spelen 2024 (Parijs), goud op de 100 meter schoolslag, zilver op de 200 meter
- WK 2019 (Gwangju), zilver op de 200 meter schoolslag
- WK 2023 (Fukuoka), wereldkampioene op de 200 meter, zilver op de 100 meter
- Gemenebestspelen 2018 (Gold Coast), goud op de 100 en de 200 meter schoolslag
- Gemenebestspelen 2022 (Birmingham), goud op de 200 meter, zilver op de 100 meter
Opvallend in Parijs was dat ze op de 200 meter op het podium stond naast een Nederlandse. Tes Schouten pakte daar brons, met Smith naast haar met zilver. Straks zijn ze ploeggenoten.
Records en persoonlijke tijden
Haar bekendste tijd is de 2.18,95 op de 200 meter schoolslag, gezwommen op 30 juli 2021 in de olympische finale in Tokio. Dat was een wereldrecord, en ze hield het tot april 2023, toen de Russische Jevgenia Tsjikoenova sneller zwom. Op de 100 meter staat haar persoonlijk record op 1.04,82 uit 2021, op de 50 meter op 30,09 uit 2024. Dat zijn tijden op de lange baan van 50 meter.
Het WK in Peking wordt gezwommen op de kortebaan van 25 meter. Hoe snel ze daar is na twee jaar waarin ze nauwelijks zwom, wordt in december duidelijk.
Wat dit betekent voor Nederland
Nederland heeft in de geschiedenis twee olympische kampioenen op de schoolslag gehad: Nel van Vliet op de 200 meter in Londen in 1948 en Petra van Staveren op de 100 meter in Los Angeles in 1984. Met Smith komt er in één keer een zwemster bij die er twee won.
De ploeg kijkt al verder dan Peking. Met het oog op de Spelen van 2028 in Los Angeles richt het team zich met haar op de 50 en de 100 meter schoolslag. De 50 meter schoolslag staat daar voor het eerst op het olympische programma. Smith blijft er zelf nuchter onder. “Al moet ik de Olympische Spelen eerst nog maar eens zien te halen”, zei ze lachend tegen de NOS.
Ze sluit aan bij een ploeg waarin al namen zitten die het afgelopen jaar in vorm waren, zoals Marrit Steenbergen, die dit najaar weer een Europees record zwom. Zo telt de Nederlandse sport deze winter weer een olympisch kampioene meer, naast bijvoorbeeld schaatsster Femke Kok.
Wanneer je haar ziet zwemmen
Het WK kortebaan in Peking loopt van 1 tot en met 6 december 2026. Smith zwemt daar voor het eerst in het Nederlandse team, op haar eigen schoolslag. Daarna volgt de aanloop naar Los Angeles, met twee jaar om terug te komen op het niveau waarop ze in Parijs nog goud won.
