De verwarming gaat weer aan, en daarmee komt bij veel mensen een bekende vraag terug. Klopt het bedrag dat ik elke maand voor energie betaal eigenlijk wel? Dat maandbedrag heet het termijnbedrag of voorschot, en het is geen rekening voor wat je deze maand verbruikt. Het is een gok vooruit op je jaarafrekening.
Wie snapt hoe die gok tot stand komt, ziet ook wanneer het zin heeft om zelf aan de knop te draaien, en wanneer je jezelf daarmee juist in de vingers snijdt.
Hoe je leverancier het bedrag berekent
De rekensom is eenvoudiger dan veel mensen denken. Je leverancier schat hoeveel je bij de jaarafrekening moet betalen en deelt dat door twaalf. Die schatting rust op twee dingen, namelijk je verbruik in de afgelopen jaren en de tarieven die nu gelden. Dat staat ook zo op de site van de Autoriteit Consument en Markt.
Daarbij tellen alle onderdelen van je energierekening mee. Het gaat om de prijs per kilowattuur en per kuub gas, de energiebelasting, de vaste leveringskosten, de netbeheerkosten en de belastingvermindering die er weer vanaf gaat. Verandert een van die onderdelen, dan klopt je voorschot niet meer precies.
Na twaalf maanden komt de jaarafrekening. Daarop zie je wat je werkelijk hebt verbruikt en wat dat kostte. Heb je te veel betaald, dan stort de leverancier het verschil terug of trekt hij het af van je volgende termijnen. Heb je te weinig betaald, dan volgt een naheffing.
Het seizoen dat in je voorschot verstopt zit
Hier zit het deel dat vaak over het hoofd wordt gezien. Je betaalt twaalf keer hetzelfde bedrag, maar je verbruikt niet twaalf keer hetzelfde. Vooral gas gaat grotendeels op in de koude maanden. In juni betaal je dus veel meer dan je verbruikt, en in januari veel minder.
Dat is geen fout, het is de bedoeling. In de zomer bouw je een buffer op bij je leverancier, en die buffer betaalt in de winter je stookkosten. Wie zonnepanelen heeft, kent hetzelfde patroon voor stroom, alleen andersom. Dan lever je in de zomer veel terug en verbruik je in de winter meer van het net.
Het gevolg is dat een termijnbedrag in oktober altijd te hoog lijkt. Je hebt de hele zomer meer betaald dan je verbruikte, en dat voelt als geld dat je kwijt bent. Wie op dat moment zijn voorschot verlaagt, haalt precies de buffer weg die de komende winter moet opvangen. De rekening komt dan alsnog, alleen later en in één keer.
Wanneer je het zelf bijstelt
Je mag je termijnbedrag meestal zelf aanpassen via de app of website van je leverancier, of anders per mail of brief. Er zijn goede redenen om dat te doen.
- Je verbruik verandert blijvend, bijvoorbeeld omdat je huis beter is geïsoleerd, je een warmtepomp hebt gekregen of er iemand bij je is komen wonen of is vertrokken.
- Je tarief verandert. Bij een variabel contract kan dat vaker gebeuren, en een nieuw tarief betekent een nieuwe som.
- Je vorige jaarafrekening liet een flinke naheffing of teruggave zien, en er is sindsdien niets veranderd aan je huis of je gedrag.
De beste vergelijking maak je over een heel jaar. Kijk in de app van je leverancier naar je meterstanden van het afgelopen jaar en reken het verbruik uit met de tarieven die nu gelden. Dat is ook precies wat de leverancier doet. Komt jouw som duidelijk anders uit dan twaalf keer je voorschot, dan is bijstellen terecht.
De ACM geeft zelf het advies om een termijnbedrag te betalen dat bij de huidige tarieven past, of het verschil apart te zetten. Dat lijkt me de verstandigste houding. Een te laag voorschot is geen besparing, het is uitstel.
Als je leverancier het bedrag verhoogt
Je leverancier mag het termijnbedrag zelf verhogen, maar alleen met een goede reden, zoals hogere tarieven of een hoger verbruik. Voor een nieuw termijnbedrag hoeft hij geen dertig dagen vooraf te waarschuwen, in tegenstelling tot een tariefwijziging. Vind je de verhoging niet terecht, vraag dan om de berekening. Kom je er samen niet uit, dan kun je een klacht indienen. De leverancier moet daar binnen acht weken over beslissen.
Waarom 2027 een extra reden is om te kijken
Heb je zonnepanelen, dan verandert er volgend jaar iets wat direct in je voorschot doorwerkt. Per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Je kunt de stroom die je teruglevert dan niet meer wegstrepen tegen de stroom die je afneemt. Je krijgt voor teruggeleverde stroom een vergoeding van je leverancier, en die ligt doorgaans lager dan wat je voor stroom betaalt. Voor veel huishoudens met panelen betekent dat een hoger termijnbedrag in 2027. Ga er niet van uit dat je leverancier dat vanzelf goed inschat, maar reken het zelf na zodra je nieuwe voorschot binnenkomt.
Ook verderop liggen er wijzigingen klaar. Vanaf 2029 wordt stroom in de spits duurder door een nieuw nettarief, en ook dat zal in de termijnbedragen van de leveranciers terugkomen.
